Dẫn chứng về chủ đề Vai trò của tiền

Tiền là phương tiện trao đổi giá trị, giúp con người mua bán hàng hoá, dịch vụ và đáp ứng nhu cầu sống. Nó có thể mang lại sự tự do, quyền lực nhưng cũng có thể trở thành "ông chủ" khắc nghiệt nếu bị đặt lên trên mọi thứ.

• Biểu hiện: Bill Gates, một trong những người giàu nhất thế giới, không chỉ tập trung vào việc kiếm tiền mà còn sử dụng phần lớn tài sản của mình cho mục đích từ thiện thông qua Quỹ Bill & Melinda Gates. Ông đã và đang tài trợ hàng tỷ đô la cho các chương trình cải thiện sức khoẻ toàn cầu, xoá đói giảm nghèo, nâng cao chất lượng giáo dục và nghiên cứu khoa học.
• Kết quả: Tiền bạc không chỉ là phương tiện để tích luỹ cá nhân mà còn có thể trở thành công cụ mạnh mẽ để giải quyết các vấn đề xã hội, mang lại lợi ích cho cộng đồng và hàng triệu người trên thế giới. Nó khẳng định rằng vai trò của tiền không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng nhu cầu cá nhân mà còn có thể phục vụ những mục đích cao cả hơn, thể hiện trách nhiệm xã hội của những người có của cải.

• Biểu hiện: Nhiều người cao tuổi ở nông thôn hoặc những người không có tích luỹ, không có lương hưu phải sống trong cảnh nghèo khó, thiếu thốn. Họ không đủ tiền để trang trải cuộc sống cơ bản, khám chữa bệnh, hoặc có một cuộc sống an nhàn khi về già. 
• Kết quả: Điều này phản ánh rõ nét sự khó khăn khi thiếu tiền và tầm quan trọng của việc có nguồn tài chính ổn định khi về hưu.

• Biểu hiện: Hiện nay, nhiều bạn trẻ vì áp lực tài chính hoặc mong muốn giàu nhanh chóng đã lao vào làm việc quá sức, làm nhiều công việc cùng lúc, hoặc tham gia vào các hoạt động kiếm tiền phi pháp. Họ có thể kiếm được nhiều tiền trong thời gian ngắn, nhưng lại phải đánh đổi bằng sức khoẻ suy kiệt, bỏ lỡ những trải nghiệm của tuổi trẻ, và đôi khi sa vào con đường sai trái. Ví dụ điển hình là những người trẻ làm việc đêm ngày trong các ngành công nghệ, hoặc những người mắc vào các đường dây lừa đảo tài chính vì ham lợi nhuận cao. 
• Kết quả: Điều này cho thấy khi tiền trở thành mục tiêu duy nhất, nó có thể dẫn đến những hệ luỵ khôn lường với các bạn trẻ.

• Biểu hiện: Trong chuyến thăm chính thức cấp quốc gia tới Nhà Trắng vào năm 2016, phu nhân Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long, bà Ho Ching  đã gây bất ngờ lớn khi xuất hiện với chiếc ví cầm tay màu xanh in hình những con khủng long nhỏ. Điều đáng nói, chiếc ví này chỉ có giá khoảng 11 USD, là sản phẩm của một học sinh mắc chứng tự kỷ tại trường Pathlight thiết kế.
• Kết quả: Hành động này đã tạo nên một làn sóng ngưỡng mộ trên toàn cầu. Nó chứng minh rằng khi con người đã đạt đến một độ chín về trí tuệ và địa vị, họ không còn dùng tiền bạc hay hàng hiệu để phô trương bản thân. Thay vào đó, bà dùng sự ảnh hưởng của mình để nâng tầm giá trị cho những người yếu thế. Chiếc ví "cháy hàng" ngay sau đó, mang lại nguồn thu khổng lồ cho quỹ hỗ trợ người tự kỷ, khẳng định tiền bạc chỉ thực sự quý giá khi nó phục vụ cho mục đích nhân văn.

• Biểu hiện: Jose Mujica, nguyên Tổng thống Uruguay, sống trong một trang trại sập xệ ở ngoại ô thay vì dinh thự sang trọng. Trong suốt nhiệm kỳ, ông dành tới 90% lương của mình cho các quỹ từ thiện dành cho người nghèo và những doanh nghiệp nhỏ. Ông chỉ giữ lại khoảng 1.200 USD mỗi tháng, tương đương với mức thu nhập trung bình của người dân nước mình.
• Kết quả: Ông Mujica từng nói: "Tôi không nghèo, tôi chỉ sống giản dị để được tự do". Bằng cách từ bỏ sự cám dỗ của tiền bạc và quyền lực xa hoa, ông đã có được sự kính trọng tuyệt đối từ nhân dân và thế giới. Kết quả lớn nhất không phải là số tiền ông cho đi, mà là ông đã thiết lập một chuẩn mực mới về đạo đức chính trị: Tiền bạc không phải là đích đến của quyền lực, mà là công cụ để thực hiện công bằng xã hội.

• Biểu hiện: Tại Đại học California, Berkeley, nhà tâm lý học Paul Piff đã thực hiện một thí nghiệm chấn động trên bàn cờ tỷ phú. Ông sắp xếp để một người chơi có nhiều tiền hơn, được xúc xắc hai lần và nhận nhiều phần thưởng hơn người kia ngay từ đầu.
• Kết quả: Khi sự chênh lệch về tiền bạc hiện rõ, người "giàu" bắt đầu có những biểu hiện tâm lý tiêu cực: họ ăn nói thô lỗ hơn, đập quân cờ mạnh xuống bàn, cười nhạo sự nghèo khó của đối phương và thậm chí ăn nhiều thức ăn chung trên bàn hơn. Thí nghiệm này chứng minh một thực tế nghiệt ngã: Tiền bạc có khả năng làm xói mòn lòng trắc ẩn và sự đồng cảm. Nếu không có bản lĩnh vững vàng, sự dư dả về vật chất dễ khiến con người rơi vào ảo tưởng về sự thượng đẳng và đánh mất nhân cách.

• Biểu hiện: Trong khi cả thế giới chạy đua theo chỉ số GDP (Tổng sản phẩm quốc nội), vương quốc Bhutan lại kiên định với chỉ số GNH (Tổng hạnh phúc quốc gia). Họ từ chối nhiều dự án khai thác tài nguyên béo bở, hạn chế khách du lịch ồ ạt và nói "không" với sự xâm lược của văn hoá tiêu dùng thực dụng.
• Kết quả: Bhutan dù không nằm trong danh sách các cường quốc kinh tế, nhưng lại là nơi có tỉ lệ trầm cảm thấp và sự hài lòng về cuộc sống cao hàng đầu thế giới. Kết quả này cho thấy một quốc gia (hay một cá nhân) biết kiểm soát ham muốn tiền bạc để bảo tồn các giá trị thiên nhiên và tinh thần sẽ tìm thấy sự bền vững mà không một đống ngoại tệ nào có thể mua được.

• Biểu hiện: Trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế 2008, Starbucks đứng trước bờ vực sụp đổ. Các cổ đông gây áp lực buộc Howard Schultz phải cắt giảm gói bảo hiểm y tế cho nhân viên để tiết kiệm 300 triệu USD. Tuy nhiên, ông đã kiên quyết từ chối vì cho rằng đó là giá trị cốt lõi của công ty.
• Kết quả: Hành động ưu tiên con người hơn lợi nhuận trước mắt đã tạo ra một sự tận tâm vô bờ bến từ nhân viên. Họ đồng lòng cùng ông đưa Starbucks vượt qua giông bão, đạt mức lợi nhuận kỷ lục sau đó. Bài học rút ra là: Tiền bạc chỉ là dòng máu nuôi cơ thể, nhưng văn hoá và lòng tử tế mới là trái tim duy trì sự sống. Nếu chỉ biết giữ tiền mà bỏ mặc con người, sự giàu có đó chỉ là tạm thời.

• Biểu hiện: Chuck Feeney là người sáng lập đế chế Duty Free Shoppers nhưng ông sống một cuộc đời "ẩn sĩ". Ông đi xe buýt, đeo đồng hồ 15 USD và ở trong căn hộ thuê. Suốt nhiều thập kỷ, ông âm thầm quyên góp toàn bộ khối tài sản 8 tỷ USD của mình cho giáo dục và y tế toàn cầu thông qua quỹ Atlantic Philanthropies.
• Kết quả: Đến năm 2020, ông chính thức tuyên bố đã "hết tiền" sau khi cho đi đồng xu cuối cùng. Chuck Feeney đã thay đổi hoàn toàn tư duy của các tỷ phú trẻ như Warren Buffett hay Bill Gates về khái niệm "Cho đi khi còn sống". Ông chứng minh rằng giá trị thực sự của tiền bạc không nằm ở số dư trong tài khoản, mà nằm ở số phận của những người được đồng tiền đó cứu giúp.

• Biểu hiện: Đây là hiện tượng tâm lý phổ biến trong xã hội hiện đại. Khi một người bắt đầu kiếm được nhiều tiền hơn, họ có xu hướng tăng mức chi tiêu lên tương ứng: thay vì đi xe máy thì mua ô tô trả góp, thay vì ăn cơm nhà thì vào nhà hàng sang trọng. Họ mặc định rằng mình "xứng đáng" với những thứ đắt đỏ đó.
• Kết quả: Kết cục là dù lương cao đến đâu, họ vẫn luôn sống trong trạng thái căng thẳng tài chính, không có tích luỹ và trở thành nô lệ cho công việc để duy trì cái mác "giàu có". Tiền bạc lúc này không mang lại sự an tâm mà chỉ tạo ra một sự phù phiếm độc hại, khiến con người đánh mất khả năng hưởng thụ những niềm vui giản đơn.

• Biểu hiện: Trong xã hội hiện đại, nhiều người có thói quen không nhận lại tiền lẻ khi đi siêu thị hoặc thậm chí vứt bỏ những đồng tiền có mệnh giá thấp. Tuy nhiên, tại các quốc gia phát triển như Nhật Bản, việc trân trọng từng đồng xu nhỏ nhất là một nét văn hoá ăn sâu vào tiềm thức.
• Kết quả: Sự trân trọng những đồng tiền nhỏ nhất chính là biểu hiện của sự kỷ luật và lòng biết ơn đối với sức lao động. Những người coi thường tiền lẻ thường có xu hướng chi tiêu hoang phí và thiếu kiểm soát ở những khoản tiền lớn. Ngược lại, việc tích luỹ và quý trọng từng giá trị nhỏ sẽ tạo nên một nền tảng tài chính bền vững và một tư duy sống tiết kiệm, trách nhiệm.

• Biểu hiện: Nhà văn Oscar Wilde từng mỉa mai rằng con người hiện đại biết giá cả của mọi thứ nhưng không biết giá trị của bất cứ thứ gì. Biểu hiện rõ nhất là việc người ta sẵn sàng chi hàng nghìn đô cho một chiếc túi hiệu để đổi lấy sự ngưỡng mộ ảo, nhưng lại đắn đo khi mua một cuốn sách hay hoặc dành thời gian cho gia đình.
• Kết quả: Điều này dẫn đến một xã hội "nghèo nàn trong sự dư dả". Chúng ta có những ngôi nhà lộng lẫy nhưng thiếu vắng tiếng cười, có những chiếc giường đắt tiền nhưng mất ngủ triền miên. Khi quá đề cao giá trị vật chất quy đổi bằng tiền, chúng ta vô tình đánh mất đi những giá trị phi vật thể, thứ vốn dĩ làm nên hạnh phúc đích thực của một con người.

Trước đây, em thường nghĩ tiền chỉ là thứ để mua sắm những món đồ mình thích. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu về vai trò của tiền, em nhận ra tiền không chỉ là vật chất mà còn là kết quả của sức lao động và trí tuệ. Từ đó, em trân trọng hơn từng đồng tiền mình có và biết cách sử dụng chúng một cách hợp lý, thay vì lãng phí vào những thứ không cần thiết.

Trong cuộc sống hàng ngày, em đôi khi cũng cảm thấy áp lực về tiền bạc. Đôi lúc, em đã từng nghĩ đến việc làm thêm để có tiền, nhưng lại lo lắng sẽ ảnh hưởng đến việc học. Sau khi tìm hiểu về những hậu quả tiêu cực của việc chạy theo tiền bạc mà không suy nghĩ, em đã hiểu ra rằng sức khoẻ và việc học là quan trọng nhất ở lứa tuổi của mình. Em sẽ cố gắng học tập thật tốt để có nền tảng vững chắc cho tương lai, thay vì quá đặt nặng vấn đề tiền bạc ở hiện tại. Em tin rằng khi mình có kiến thức và kỹ năng, tiền bạc sẽ đến một cách tự nhiên và bền vững.