Dẫn chứng về chủ đề Văn hoá ứng xử

- Văn hoá ứng xử là cách giao tiếp, cư xử có chuẩn mực, thể hiện sự tôn trọng, lịch sự và tình cảm giữa con người với nhau trong các tình huống xã hội. 

- Văn hoá ứng xử bao gồm cả lời nói, thái độ, cử chỉ và hành động, phản ánh trình độ văn minh của một cá nhân, một cộng đồng và một xã hội.

• Văng tục, chửi bậy, thiếu văn hoá khi giao tiếp.
• Chen lấn, xô đẩy, gây mất trật tự nơi công cộng.
• Xả rác bừa bãi, thiếu ý thức bảo vệ môi trường.
• Thờ ơ, vô cảm trước những khó khăn của người khác.
• Vi phạm luật giao thông, gây nguy hiểm cho bản thân và người khác.

• Biểu hiện: Rất nhiều trường hợp các chiến sĩ cảnh sát giao thông không chỉ làm nhiệm vụ điều tiết các phương tiện mà còn xắn tay áo dắt bộ xe máy hỏng của người dân, hay sơ cứu, hỗ trợ đưa người bị tai nạn giao thông đến bệnh viện. Có thể kể đến trường hợp Đại uý Đinh Đức Độ (Phòng CSGT Hà Nội) giúp đỡ cụ già bị ngã trên đường, hay những hình ảnh chiến sĩ CSGT dọn dẹp vật cản, đá rơi trên đường đèo để đảm bảo an toàn giao thông cho người đi đường.
• Kết quả: Hành động nhỏ bé nhưng đầy tình người này đã thể hiện sự tận tâm, tinh thần trách nhiệm và lòng nhân ái của người chiến sĩ, góp phần xây dựng hình ảnh đẹp về lực lượng công an nhân dân.

• Biểu hiện: Tại Nhật Bản, người dân luôn tự giác xếp hàng ngay ngắn, không chen lấn xô đẩy dù không có người giám sát. Ở Việt Nam, văn hoá xếp hàng cũng đang dần được hình thành rõ nét hơn tại các thành phố lớn, đặc biệt là ở các khu vực có nhiều du khách nước ngoài hoặc tại các sự kiện lớn.
• Kết quả: Văn hoá xếp hàng cho thấy ý thức cộng đồng, sự tôn trọng lẫn nhau và tinh thần kỷ luật ngày càng cao.

• Biểu hiện: Dễ thấy những hành động đẹp trên các phương tiện công cộng, như người trẻ nhường ghế cho người già, phụ nữ mang bầu, người khuyết tật. Hay việc nhường lối đi, đỡ hành lý cho người khác khi lên xuống xe. Những hành động nhỏ bé này thể hiện sự quan tâm, tôn trọng và ý thức cộng đồng cao, điển hình là hình ảnh nhiều bạn trẻ sẵn sàng đứng dậy nhường ghế và đỡ người lớn tuổi/phụ nữ mang thai trên xe buýt đông đúc vào giờ cao điểm.
• Kết quả: Việc nhường chỗ trên phương tiện công cộng không chỉ là một quy tắc xã giao mà còn là một thước đo phản ánh văn hoá ứng xử, lòng nhân ái và ý thức công dân của mỗi người trong xã hội.

• Biểu hiện: Tại các chuỗi cửa hàng như Starbucks, Highlands hay Lotteria, theo quy định ngầm quốc tế, khách hàng sau khi dùng xong phải tự dọn khay và phân loại rác. Tuy nhiên, ở Việt Nam, ta vẫn thấy hai hình ảnh trái ngược: Một bên là những người trẻ đứng dậy bỏ đi để lại bàn ăn bừa bộn như "bãi chiến trường" vì tư duy "đã trả tiền dịch vụ". Một bên là những người (thường là người nước ngoài hoặc các bạn trẻ có ý thức) chủ động mang khay ra khu vực quy định, lau sơ mặt bàn bằng giấy ăn.
• Kết quả: Hành động tự dọn dẹp không chỉ giúp người đến sau có chỗ ngồi sạch sẽ ngay lập tức mà còn thể hiện sự chia sẻ gánh nặng với nhân viên phục vụ trong giờ cao điểm. Đó là thước đo của sự văn minh: biết nghĩ cho người khác khi không ai bắt buộc.

• Biểu hiện: Trong kỷ nguyên số, việc copy một bức tranh, một bài viết hay một đoạn nhạc rất dễ dàng. Người có văn hoá ứng xử là người khi chia sẻ tác phẩm của người khác luôn chủ động xin phép tác giả, hoặc ghi rõ nguồn và dẫn link gốc. Họ kịch liệt lên án hành vi "xài chùa", xoá logo hoặc nhận vơ tác phẩm là của mình để câu like.
• Kết quả: Đây là sự tôn trọng mồ hôi nước mắt lao động nghệ thuật. Nó khuyến khích sự sáng tạo phát triển và xây dựng một môi trường Internet trung thực, nơi tài năng thực sự được công nhận thay vì nạn đạo văn tràn lan.

• Biểu hiện: Trong các đợt cứu trợ lũ lụt hoặc phát cơm từ thiện, hình ảnh những người đi ô tô ném thùng mì tôm xuống đường cho người dân tranh cướp là phản cảm. Ngược lại, hình ảnh người phát quà cúi người, đưa tận tay bằng hai tay kèm lời hỏi thăm, hay mô hình "Quán cơm 2.000đ" nơi người nghèo trả tiền để không cảm thấy bị ban ơn.
• Kết quả: Tôn trọng phẩm giá của người thụ hưởng quan trọng hơn, kết quả vật chất món quà. Ứng xử văn hoá trong từ thiện là phải làm sao để người nhận cảm thấy ấm lòng vì tình người chứ không phải tủi thân vì thân phận nghèo khó.

• Biểu hiện: Khi xảy ra sự cố (sản phẩm lỗi, ngộ độc thực phẩm...), thay vì đổ lỗi cho nhân viên hay khách quan, những người lãnh đạo doanh nghiệp có văn hoá (đặc biệt là văn hoá doanh nghiệp Nhật Bản) thường công khai cúi đầu xin lỗi chân thành và đưa ra phương án đền bù ngay lập tức. Ví dụ: Tổng giám đốc Toyota cúi đầu xin lỗi khi xe bị lỗi phanh.
• Kết quả: Lời xin lỗi không làm giảm uy tín, mà ngược lại, nó thể hiện sự dũng cảm và tinh thần trách nhiệm. Xã hội văn minh là xã hội không trốn tránh sai lầm mà dám đối diện để sửa chữa.

• Biểu hiện: Trong một cuộc đua việt dã năm 2012, khi vận động viên Abel Mutai (người Kenya) đang dẫn đầu nhưng lại dừng lại cách đích 10 mét vì tưởng đã hoàn thành. Ivan Fernandez chạy ngay phía sau, thay vì vượt lên để giành huy chương vàng, anh đã hét lên thúc giục và dùng tay đẩy Mutai về đích.
• Kết quả: Khi được hỏi tại sao lại làm vậy, Ivan trả lời: "Mẹ tôi sẽ nghĩ gì nếu tôi làm thế ?Giá trị của chiến thắng đó là gì?". Hành động này đã trở thành biểu tượng bất tử của tinh thần thể thao: Chiến thắng vinh quang nhất là chiến thắng bằng sự tử tế, không phải bằng sự toan tính.

• Biểu hiện: Năm 1987, khi thế giới còn đang khiếp sợ và kỳ thị bệnh nhân HIV/AIDS (cho rằng lây qua đường chạm tay), Công nương Diana đã đến khánh thành khoa điều trị HIV tại bệnh viện Middlesex (London). Bà đã chủ động tháo găng tay và bắt tay trực tiếp với một bệnh nhân AIDS.
• Kết quả: Cái bắt tay lịch sử đó đã làm thay đổi nhận thức của hàng triệu người trên toàn cầu, phá vỡ bức tường kỳ thị và đem lại sự an ủi to lớn cho những người bệnh. Đó là đỉnh cao của văn hoá ứng xử: dùng lòng trắc ẩn để chiến thắng nỗi sợ hãi của đám đông.

• Biểu hiện: Là ngôi sao bóng đá thế giới với mức lương hàng trăm nghìn bảng mỗi tuần, nhưng người hâm mộ bắt gặp Mané dùng một chiếc iPhone bị vỡ màn hình, đi giúp nhân viên khiêng thùng nước uống, và thậm chí tham gia cọ rửa nhà vệ sinh tại một nhà thờ Hồi giáo ở Liverpool. Anh dùng tiền của mình để xây trường học, bệnh viện tại quê nhà Senegal thay vì mua siêu xe hay biệt thự.
• Kết quả: Câu nói của anh: "Tại sao tôi phải muốn 10 chiếc Ferrari, 20 chiếc đồng hồ kim cương? Những thứ đó làm được gì cho thế giới?" đã thức tỉnh nhiều người về lối sống vật chất. Mané là minh chứng cho văn hoá sống "biết đủ" và trách nhiệm chia sẻ với cộng đồng.

• Biểu hiện: Là nạn nhân trong bức ảnh "Em bé Napalm" chấn động thế giới, chịu những vết bỏng đau đớn suốt đời do bom đạn Mỹ. Tuy nhiên, khi trưởng thành, bà đã chọn cách tha thứ thay vì hận thù. Năm 1996, bà đã gặp gỡ và tha thứ cho John Plummer, người phi công đã tham gia trận ném bom năm xưa.
• Kết quả: Bà trở thành Đại sứ Hoà bình của UNESCO. Sự ứng xử cao thượng của bà chứng minh rằng: Tha thứ không phải là lãng quên quá khứ, mà là cách duy nhất để chữa lành vết thương tâm hồn và ngăn chặn những khổ đau tương lai.

Ở trường, em tích cực tham gia các hoạt động tuyên truyền về văn hoá ứng xử học đường, như không nói tục, tôn trọng bạn bè và thầy cô. Em nghĩ rằng, lịch sự trong giao tiếp chính là cách thể hiện mình là người văn minh, có giáo dục.