Đọc hiểu Chợ kí ức (Trần Thị Ngọc Tú) | Luyện đề đọc hiểu Văn 11

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

[…]Bà Doãn bần thần đi chợ Phù Viêng.

Chợ Phù Viêng họp mỗi năm một lần. Mỗi lần kéo dài từ chạng vạng đến nửa đêm.

Bà Doãn mang theo một chiếc giỏ tre, trong giỏ có hai chiếc khăn màu xám. Những chiếc khăn này bà bắt đầu đan khi trở về từ phiên chợ năm ngoái. Đám con cháu trong nhà mãi không hiểu nổi vì sao bà đan khăn lâu đến thế, mất cả một năm dài đằng đẵng mới làm xong mớ khăn len xám xịt u buồn.

Chuyến đò cuối cùng cập bến thì trời cũng vừa sập tối. Bà Doãn bước lên bờ, hòa vào dòng người đang chậm rãi nối nhau đi dọc triền sông, vòng qua đống lửa để châm đuốc rồi từ từ vào chợ…Bà Doãn tìm được một góc trống bên bụi rì rì trổ hoa trắng xóa, cẩn thận lấy mấy chiếc khăn ra vắt một góc lên miệng chiếc giỏ tre rồi cứ thế lặng yên nhìn ra khoảng không đen thẫm phía xa. Rất nhiều người ngang qua trước mặt bà, thỉnh thoảng có vài người dừng lại một chút ngó nghiêng như tìm kiếm điều gì rồi lại lắc đầu bỏ đi. Quầng tối phía dưới ngọn đuốc che khuất phần chân của họ khiến bà cảm giác như ai nấy đều đang nhè nhẹ lướt trên cỏ chứ không phải bước.

Gà gáy eo óc báo sang canh. Chợ đêm Phù Viêng dần vãn.

Bà Doãn về đến nhà thì hai vợ chồng cô con gái đã bày xong ba mâm cơm cúng. Chuyện xảy ra vào năm chiến tranh còn ác liệt, máy bay địch gầm rú trên bầu trời. Mọi sinh hoạt phải chuyển về đêm...

Lần đó bà Doãn đang mang thai đứa con thứ hai. Chạng vạng chiều, chồng bà nói hôm nay có phiên chợ nên sẽ qua sông mua ít đồ chuẩn bị cho bà nằm cữ(1). Đứa con cả mới lên năm tuổi đòi đi theo. Hai cha con dắt nhau đi dưới trời mưa nặng hạt, chuyến đò đầy rẽ mặt sông xám xịt vừa cập bờ bên kia thì bỗng có báo động phòng không. Ai nấy đều hoảng hốt bất ngờ vì mọi khi đến tầm này là máy bay địch không còn hoạt động nữa nhưng hôm nay chúng lại đi khác với quy luật thông thường.

Một loạt bom trút xuống. Đất trời rung chuyển trong tiếng nổ ầm ầm cùng với những đám khói đen và lửa cháy. Tiếng gào thét thảm thiết vang lên. Chợ Phù Viêng tan tác... Bà Doãn đã vĩnh viễn mất chồng và con trai chỉ sau một phiên chợ giữa mịt mù khói lửa chiến tranh.

Bến sông Vạng bỏ hoang, tên chợ Phù Viêng chìm vào quên lãng. Cho đến một ngày nọ có gia đình vạn chài neo thuyền giăng lưới trong đêm trăng mờ, nhìn lên chợt thấy một nhóm người đi lại tha thẩn mãi trên bờ sông như tìm kiếm gì đó. Ông lão chủ thuyền vốn là người bạo gan nên nhảy lên hỏi thăm, nhóm người đó buồn bã nói rằng họ đi chợ Phù Viêng mua đồ mà sao chờ mãi không thấy ai đến bán. Nhìn cách ăn mặc nói năng của họ kiểu như những người từ vài chục năm trước…Lúc đó thấy rờn rợn khắp sống lưng nhưng ông lão cố trấn tĩnh bảo rằng chợ này mất lâu rồi không có ai đến đâu nên đừng chờ nữa…

Chuyện ông lão vạn chài kể lại chẳng biết thực hư thế nào, thế nhưng từ đó mỗi năm một lần thân nhân(2) những người đã khuất trong trận bom lại lũ lượt tìm về bên bờ sông Vạng. Họ nhóm lên ký ức về chợ Phù Viêng, hy vọng có cơ hội nhìn thấy linh hồn người thân đang lưu lạc đâu đó trong mịt mù bốn cõi […]

(Trích Chợ ký ức, Trần Thị Tú Ngọc, Truyện ngắn đặc sắc 2023, NXB Văn học 2023, tr.270-275)