Đọc hiểu Xin hãy mở bàn tay (Nguyễn Quang Thiều) | Luyện đề đọc hiểu Văn 11

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

XIN HÃY MỞ BÀN TAY

Hồi còn rất trẻ, tôi đã nghe ai đó nói: “Nếu bạn mở bàn tay ra, giọt nắng sẽ ở trong lòng tay bạn. Nếu bạn nắm lại, giọt nắng sẽ ra khỏi lòng tay”.

Hồi đó, tôi ngây thơ thử tìm cách giữ lấy giọt nắng trong tay mình và tôi đã nắm chặt bàn tay lại. Nhưng cứ mỗi khi tôi nắm bàn tay hòng giữ giọt nắng thì giọt nắng lại ra khỏi tay tôi. Tất nhiên là vậy rồi, nhưng tuổi trẻ vốn thường hoài nghi với ngay cả những điều họ thấy là đúng. Và rồi tôi cũng quên đi câu chuyện đó. Nhưng khi bắt đầu trở về già và đi qua nhiều sự kiện, nhiều câu chuyện trong đời, câu nói ấy lại trở về và chứa đựng nhiều thông điệp.

[…] Tôi nghĩ, nếu giọt nắng ở đây coi là biểu tượng của Cái Đẹp thì câu chuyện sẽ mang tới cho ta thông điệp gì? Nó cho ta nhận ra rằng: không ai và không có quyền lực nào chiếm hữu được Cái Đẹp cho riêng mình. Và đặc biệt hơn khi ai đó, quyền lực nào đó định giam cầm và thống trị Cái Đẹp.

[…] Cái giọt nắng trong lòng tay ta và giọt nắng ở ngoài lòng tay ta không hề thay đổi. Cái Đẹp không hề bị biến dạng trong mọi hoàn cảnh và không gian nó tồn tại. Nhưng khi tôi mở bàn tay ra và ngắm nhìn giọt nắng, tôi thấy một vẻ đẹp khác so với khi nhìn giọt nắng ở ngoài bàn tay đang nắm chặt của mình. Cái khác ở đây là cái khác của hành động “mở bàn tay ra” của tôi chứ không phải cái khác của giọt nắng. Cái khác nằm ở chỗ thái độ tôi, tinh thần tôi đón nhận giọt nắng. Cái khác của sự thay đổi nhận thức và thêm vào đó là ý thức đón nhận Cái Đẹp. Thế nhưng chúng ta thường mắc một sai lầm khủng khiếp là nghi ngờ Cái Đẹp, và tệ hơn, là phán xét Cái Đẹp. Cấp độ thấp nhất để tiếp cận Cái Đẹp là phải đặt một cái bệ của sự tôn trọng và tinh thần tự do rồi đứng lên đó để ngắm nhìn, suy ngẫm.

(*) Hãy mở bàn tay ra là một cách nói của sự mở tâm hồn, mở tình yêu thương, mở trí tuệ để đón nhận và hóa giải mọi thứ tràn vào. Chỉ bằng một động tác mang tính cơ học là ta mở bàn tay ra, đưa lên và ngắm nhìn sự mở ra của bàn tay, ta đã thấy một sự thay đổi bắt đầu từ bên trong ta. Một bàn tay mở ra luôn mang một vẻ đẹp. Bạn hãy thử mở bàn tay mình ra và ngắm nhìn xem. Những ngón tay mở ra tựa những cánh hoa đang nở, trải ra tựa những con đường vô tận vươn tới tự do. Lúc đó, ta thấy lòng ta mở ra theo và trải rộng. Có thể điều này không đúng với tất cả, nhưng nhưng ít nhất đúng với tôi và tôi chạm vào sự vô tận của cảm xúc, thanh thản.

Hãy mở bàn tay ra cũng như hãy mở lòng mình ra. Ánh sáng sẽ tràn vào. Bạn sẽ thực sự nhìn thấy những gì trước đó mà bạn tưởng đã nhìn thấy.

(Trích Thư Ban biên tập, Nguyễn Quang Thiều, Tạp chí viết và đọc, Mùa xuân 2023, tr. 7,8)