Đọc hiểu Khi mùa thu sang (Trần Đăng Khoa) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Mặt trời lặn xuống bờ ao Ngọn khói xanh lên lúng liếng

Câu hỏi

Đọc bài thơ sau:

Khi mùa thu sang

Mặt trời lặn xuống bờ ao

Ngọn khói xanh lên lúng liếng

Vườn sau gió chẳng đuổi nhau

Lá vẫn bay vàng sân giếng

 

Xóm ngoài, nhà ai giã cốm

Làn sương lam mỏng rung rinh

Em nhỏ cưỡi trâu về ngõ

Tự mình làm nên bức tranh

 

Rào thưa, tiếng ai cười gọi

Trông ra nào thấy đâu nào

Một khoảng trời trong leo lẻo

Thình lình hiện lên ngôi sao

 

Những muốn kêu to một tiếng

Thu sang rồi đấy. Thu sang!

Lòng bỗng nhớ ông Nguyễn Khuyến(1)

Cõng cháu chạy rông khắp làng ...

1973 (Trích Kể cho bé nghe, NXB Kim Đồng, 2011)

Chú thích:

Trần Đăng Khoa (1958) quê Hải Dương, là một nhà thơ nổi tiếng được mệnh danh là "Thần đồng thơ trẻ". Ông cũng là một nhà văn và một nhà bảo. Nhà thơ Trần Đăng Khoa bắt đầu sáng tác từ rất sớm, năm 8 tuổi ông đã có một số sáng tác được in trên bảo. Năm 10 tuổi, ông đã cho xuất bản tập thơ đầu tiên với nhan đề "Từ góc sân nhà em "(1968). Cũng trong năm 1968, ông đã cho ra mắt tập thơ thứ hai là "Góc sân và khoảng trời" do nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành. Trần Đăng Khoa sáng tác bài thơ “ Khi mùa thu sang” khi mới 15 tuổi. (1) Nguyễn Khuyến (1835-1909) quê Bình Lục, Hà Nam. Nguyễn Khuyến là một người tài năng, yêu nước thương dân, bên cạnh đó ông cũng là một nhà thơ nôm xuất sắc, nhà thơ của làng cảnh Việt Nam. Thơ của Nguyễn Khuyến luôn giàu cảm xúc với thiên nhiên, với con người và với quê hương. Tiêu biểu trong sự nghiệp sáng tác của ông có chùm ba bài thơ thu, tác phẩm được ra đời khi ông về sống ẩn dật tại quê nhà.

Câu 1

Xác định thể thơ của văn bản.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định thể thơ dựa vào đặc trưng thể loại.

Đếm số chữ trong mỗi dòng và xem sự lặp lại giữa các dòng

Lời giải chi tiết

Thể thơ sáu chữ

Giải thích:

Các dòng như “Mặt trời lặn xuống bờ ao”, “Ngọn khói xanh lên lúng liếng” đều có 6 chữ lặp lại đều đặn: đặc trưng thơ 6 chữ

Câu 2

Ghi lại những từ láy (trong ba khổ thơ đầu) miêu tả cảnh vật quê hương khi mùa thu sang. Qua những từ ngữ đó, hình ảnh quê hương hiện lên như thế nào trong cái nhìn của nhân vật trữ tình?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc ba khổ đầu, xác định các từ có cấu tạo láy âm (từ láy), nhận xét chung về bức tranh quê hương

Lời giải chi tiết

- Từ láy: “lúng liếng, rung rinh, leo lẻo”

- Hình ảnh quê hương: Hiện lên thanh bình, thơ mộng, dịu dàng, mang vẻ đẹp trong trẻo, thân thuộc và gần gũi qua cái nhìn tinh tế, đầy yêu mến của nhân vật trữ tình.

Giải thích:

Các từ láy “lúng liếng” (khổ 1), “rung rinh” (khổ 2), “leo lẻo” (khổ 3) gợi sự nhẹ nhàng, trong trẻo => cảnh quê hiện lên thanh bình, êm ả và rất thơ mộng trong cảm nhận của nhân vật trữ tình.

Câu 3

Em hiểu thế nào về câu thơ:

Em nhỏ cưỡi trâu về ngõ

Tự mình làm nên bức tranh

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích hình ảnh cụ thể trong câu thơ, đặt vào bối cảnh chung của bức tranh mùa thu để hiểu ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

Câu thơ cho thấy em nhỏ là một phần của bức tranh mùa thu làng quê, hình ảnh ấy vừa mộc mạc vừa sống động, gợi cảm giác bình yên, gần gũi. Em nhỏ không chỉ là người trong cảnh mà còn khiến bức tranh ấy trở nên có hồn hơn.

Giải thích:

Hình ảnh “em nhỏ cưỡi trâu về ngõ” (khổ 2) là nét sinh hoạt quen thuộc của làng quê. Chi tiết “tự mình làm nên bức tranh” cho thấy con người góp phần làm cảnh vật thêm sống động, tạo nên vẻ đẹp bình dị, có hồn.

Câu 4

Việc tác giả sử dụng dấu chấm giữa dòng thơ: Thu sang rồi đấy. Thu sang! đã mang lại hiệu quả nghệ thuật gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định dấu câu đặc biệt trong dòng thơ và xem nó ảnh hưởng đến nhịp điệu, cảm xúc như thế nào.

Lời giải chi tiết

Dấu chấm ngắt dòng tạo nên sự ngắt nhịp cảm xúc đột ngột, như một lời reo vui, một sự phát hiện bất ngờ và đầy cảm xúc. Câu thơ trở nên dồn dập, diễn tả niềm vui và xúc động khi nhân vật trữ tình nhận ra mùa thu đã về.

Giải thích:

Dấu chấm trong “Thu sang rồi đấy. Thu sang!” (khổ cuối) tạo nhịp ngắt mạnh, tách ý rõ ràng.

Câu 5

Bài thơ gợi lên trong em những tình cảm, suy nghĩ gì với quê hương? Trình bày và lí giải bằng đoạn văn khoảng 3 – 5 câu.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung rút ra tình cảm, suy nghĩ của bản thân về quê hương

Lời giải chi tiết

Bài thơ gợi trong em tình yêu tha thiết và niềm tự hào về vẻ đẹp bình dị của quê hương. Qua những hình ảnh gần gũi như khói bếp, sân giếng, tiếng cười gọi, em cảm nhận được sự yên bình, ấm áp của làng quê Việt Nam. Em thấy yêu hơn những khoảnh khắc đời thường, yêu thiên nhiên và những kỉ niệm gắn bó với tuổi thơ nơi làng quê mình.

Giải thích:

Bài thơ khắc họa cảnh quê yên bình qua hình ảnh gần gũi như “bờ ao”, “sân giếng”, “tiếng cười” (các khổ đầu). Vì vậy dễ gợi tình yêu quê hương, sự gắn bó với những điều giản dị và trong trẻo của cuộc sống.

Tham Gia Group Dành Cho Lớp 8 Chia Sẻ, Trao Đổi Tài Liệu Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close