Soạn bài Viết văn bản thuyết minh về một vấn đề của xã hội đương đại SGK Ngữ văn 11 tập 2 Kết nối tri thức - chi tiết

Hiện nay, nhờ sự phát triển của khoa học công nghệ, sự giao lưu văn hóa giữa các quốc gia được mở rộng, giới trẻ cập nhật thông tin một cách nhanh chóng và bắt kịp được nhiều xu hướng mới mẻ của các nước trên thế giới. Thế nhưng do nhận thức còn phiếm diện, do nóng vội muốn khẳng định mình nên nhiều bạn trẻ đã chạy theo xu hướng một cách thái quá và có những trường hợp phải gánh chịu hậu quả nặng nề.

Xu hướng có thể hiểu là những phong trào, những cách thể hiện mới lạ thu hút sự quan tâm của xã hội đặc biệt là giới trẻ như: cách ăn mặc, các vũ điệu, thậm chí là các trò chơi giải trí thiếu lành mạnh… Thật ra việc bắt kịp các xu hướng mới trên thế giới là điều cần thiết, nhờ đó chúng ta có thể học tập những điều mới mẻ để làm phong phú cho cuộc sống và văn hóa của chúng ta, nhờ đó chúng ta điều chỉnh bản thân để ngày càng hoàn thiện hơn. Nếu trong quá trình hội nhập, chúng ta biết tiếp thu và tiếp biến, gạn đục khơi trong, sàng lọc những điều tốt đẹp để học tập thì sẽ rất hữu ích, tuy nhiên hiện nay một số bạn trẻ lại nóng vội, và rất dễ bị thu hút bởi những cái mới, nên bắt chước một cách máy móc và thiếu kiểm soát.

Nguyên nhân chính dẫn đến thực trạng này trước hết là do những trào lưu mới lan tràn khắp các phương tiện thông tin, những trào này lại mới mẻ, lạ lẫm thu hút sự quan tâm của mọi người; cũng có thể do sự hiếu kì muốn thử xem mình có giống phiên bản gốc hay không. Các bạn muốn khẳng định mình, muốn được nhiều người biết đến, hoặc đơn giản là muốn mình không bị lạc hậu so với người khác. Phần nữa là do gia đình thiếu quan tâm lẫn nhau nên các bạn trẻ tự tìm niềm vui nơi những yếu tố bên ngoài gia đình… Khi chạy theo các xu hướng đó giới trẻ thường sẽ mất rất nhiều thời gian, tiền bạc và cả sức khỏe của bản thân: chẳng hạn trào lưu thay ảnh bằng công nghệ AI, cập nhật hình ảnh của mình lên facebook; chạy theo cách ăn mặc, nhuộm tóc của thần tượng; tập những điệu nhảy đang hot trên mạng xã hội, thử các trò chơi điện tử mới ra, có nhiều bạn đến phòng tập gym không chú trọng luyện tập cho sức khỏe, mà chỉ để theo bạn bè, có ảnh cập nhật mỗi ngày như mọi người. Nhiều bạn đã không làm chủ được bản thân, không làm chủ được thời gian của mình dẫn đến tình trạng nghiện game, nghiện phẫu thuật thẩm mĩ, nghiện sống ảo… Thực tế cũng cho thấy, có những xu hướng ban đầu rất tốt, chẳng hạn xu hướng ăn uống healthy, chủ nghĩa xê dịch – cho rằng cuộc đời là những chuyến đi trải nghiệm… nhưng một số bạn trẻ thiếu hiểu biết và lạm dụng chúng một cách quá mức, dẫn đến tình trạng kiệt sức vì phải giữ dáng, ép cân, thiếu chất trong một thời gian dài; lợi dụng giá trị của sự trải nghiệm để bỏ bê công việc và gia đình mà chỉ chú trọng đến những chuyến đi của mình bất chấp sức khỏe…

Để có thể cân bằng được giữa học – làm và giải trí, việc đầu tiên chúng ta cần có thời gian biểu cụ thể cho công việc của mình trong ngày, ưu tiên dành thời gian rảnh cho việc đọc sách và trò chuyện với gia đình; cần có đủ nhận thức để biết xu hướng nào là tốt để chúng ta nên học hỏi và học hỏi ở phương diện nào, như thế nào; xu hướng nào không phù hợp thuần phong mỹ tục để loại bỏ. Bản thân mỗi người cần xác định xem mình phải làm gì cho cuộc đời mình, tránh trường hợp không có chính kiến, dẫn đến việc phải chạy theo cái bóng của người khác. Tích cực tham gia vào các hoạt động bổ ích của cộng đồng để đón nhận được nguồn năng lượng tích cực từ những người xung quanh.

Thay vì chỉ trích việc chạy theo xu hướng, có chăng, chúng ta nên điều chỉnh nó một chút, biến xu hướng trở thành động lực, thành khởi điểm để chúng ta dũng cảm hơn. Hãy nắm bắt mọi xu hướng nhưng luôn nhờ rằng, giữ đúng quan điểm và mong muốn của mình khi chạy theo xu hướng, bạn sẽ có thêm những người bạn đồng hành, và thêm động lực để làm đúng, và sống đúng.

Trong nhịp sống sôi động của xã hội hiện đại, mỗi ngày đều xuất hiện những xu hướng mới thu hút sự quan tâm của đông đảo bạn trẻ. Từ cách ăn mặc, sử dụng ngôn ngữ, lựa chọn thần tượng cho đến những thử thách lan truyền trên mạng xã hội, tất cả đều có thể nhanh chóng trở thành “trào lưu”. Việc tiếp cận và tham gia các trào lưu là điều tự nhiên trong quá trình hội nhập và phát triển. Tuy nhiên, khi hiện tượng ấy chuyển thành sự chạy theo thiếu suy nghĩ, hùa theo đám đông một cách mù quáng, thì đó lại là vấn đề đáng suy ngẫm.

Trào lưu vốn là biểu hiện của sự thay đổi và sáng tạo trong đời sống xã hội. Ở góc độ tích cực, nó giúp con người cập nhật cái mới, mở rộng giao tiếp và thể hiện sự năng động của tuổi trẻ. Song, cần phân biệt rõ giữa tiếp nhận có chọn lọc và a dua. Nếu một người tham gia trào lưu sau khi đã cân nhắc giá trị, lợi ích và sự phù hợp với bản thân, đó là sự chủ động. Ngược lại, nếu chỉ làm theo vì sợ bị xem là lạc hậu, vì muốn được công nhận hay để tránh cảm giác bị bỏ rơi, thì đó là biểu hiện của sự thiếu bản lĩnh.

Thực tế cho thấy, một bộ phận giới trẻ hiện nay dễ bị cuốn theo các xu hướng nhất thời. Có bạn thay đổi phong cách liên tục chỉ để giống thần tượng hay bạn bè; có người sử dụng ngôn ngữ theo “mốt” một cách tràn lan, kể cả trong môi trường học tập trang trọng; thậm chí có những trường hợp tham gia vào các thử thách nguy hiểm hoặc chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng chỉ vì thấy nhiều người khác cũng làm như vậy. Những hành vi ấy không chỉ cho thấy sự thiếu tỉnh táo mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy đáng tiếc.

Nguyên nhân của hiện tượng này trước hết nằm ở tâm lý lứa tuổi. Tuổi trẻ là giai đoạn khẳng định cái tôi, mong muốn được thừa nhận và hòa nhập với tập thể. Khi chưa thực sự hiểu rõ giá trị của bản thân, các em dễ tìm kiếm sự công nhận từ bên ngoài. Áp lực đồng trang lứa và sự so sánh trên mạng xã hội càng làm tăng cảm giác thua kém, khiến nhiều bạn lựa chọn cách nhanh nhất để “bắt kịp” là chạy theo xu hướng chung. Bên cạnh đó, việc thiếu kỹ năng phân tích và chọn lọc thông tin cũng khiến người trẻ khó đánh giá đúng bản chất của một trào lưu.

Hệ quả của việc chạy theo trào lưu một cách mù quáng là không nhỏ. Trước hết, người trẻ có thể đánh mất bản sắc cá nhân khi luôn cố gắng trở thành bản sao của người khác. Sự thay đổi liên tục để phù hợp với xu hướng dễ gây mệt mỏi, căng thẳng và cảm giác trống rỗng. Ngoài ra, việc đầu tư thời gian và tiền bạc vào những trào lưu ngắn hạn có thể dẫn đến lãng phí, thậm chí gây tổn hại nếu đó là những xu hướng lệch chuẩn.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận khách quan rằng trào lưu không hoàn toàn tiêu cực. Nếu được định hướng đúng đắn, nó có thể trở thành động lực thúc đẩy người trẻ học hỏi, sáng tạo và hoàn thiện bản thân. Nhiều phong trào tích cực trong học tập, rèn luyện kỹ năng hay hoạt động vì cộng đồng đã lan tỏa mạnh mẽ nhờ sức ảnh hưởng của mạng xã hội. Điều quan trọng là mỗi người phải biết chọn lọc và làm chủ hành vi của mình.

Để hạn chế mặt tiêu cực của hiện tượng này, trước hết mỗi bạn trẻ cần rèn luyện bản lĩnh và sự tự tin. Hãy hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu của bản thân và kiên định với mục tiêu đã chọn. Trước bất kỳ xu hướng nào, cần bình tĩnh suy xét, đặt câu hỏi về tính đúng đắn và giá trị lâu dài của nó. Gia đình và nhà trường cũng cần tăng cường giáo dục kỹ năng sống, giúp học sinh hình thành tư duy độc lập và thái độ sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm.

Xã hội luôn vận động và những trào lưu mới sẽ còn tiếp tục xuất hiện. Điều đáng quý ở người trẻ không phải là việc chạy theo mọi xu hướng, mà là khả năng giữ vững bản sắc và biết chọn điều phù hợp với mình. Khi có chính kiến và bản lĩnh, người trẻ sẽ không bị cuốn trôi theo đám đông, mà có thể chủ động biến những xu hướng tích cực thành cơ hội để trưởng thành và phát triển.