200+ đề đọc hiểu Văn 10 | Luyện đề đọc hiểu lớp 10

Đọc hiểu Thư dụ các tướng sĩ trong thành Xương Giang (Nguyễn Trãi) | Luyện đề đọc hiểu Văn 10

Kể ra: thích cho người sống mà ghét việc giết người, đó là một người tướng có nhân nghĩa; xét biết thời cơ mà lượng sức mình là một người tướng có tri thức.

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

THƯ DỤ HÀNG CÁC TƯỚNG SĨ TRONG THÀNH XƯƠNG GIANG (Trích)

(Nguyễn Trãi)

Kể ra: thích cho người sống mà ghét việc giết người, đó là một người tướng có nhân nghĩa; xét biết thời cơ mà lượng sức mình là một người tướng có tri thức. Ta kính vâng mệnh trời, lấy đại nghĩa chuyên việc đánh dẹp, nghĩ đến cơ đồ tổ tông bị nguy đổ, thương nỗi đời sống nhân dân phải lầm than, đánh thành lấy đất không giết một người. Cho nên đánh đông dẹp tây, không nơi nào không phục.

Thành Xương Giang nhỏ mọn kia dám chống lại mệnh trời, ta nổi giận đi đánh, nghĩa nên phải thế, sự không được đừng. Nhưng đem sức Thái Sơn đè bẹp quả trứng, sức không chịu được bao lâu; lấy lửa đỏ rực đốt cháy lông gà, thế khó đương được chốc lát. Lấy thuận mà đánh kẻ nghịch, lo gì không phải theo; lấy mạnh mà đánh kẻ yếu, lo gì không đánh được. Vậy mà ta còn lấy lời nói chăm chăm hiểu dụ, bởi vì nhân mạng trong thành là hệ trọng nên không nỡ làm cho thương tổn. Vả lại các xứ Tân Bình, Diễn Châu, Nghệ An, Thuận Hóa thành không phải là không cao, hào không phải là không sâu, thóc không phải là không nhiều, binh không phải là không giỏi, thế mà đô đốc họ Thái cùng các quan đều bỏ thành ra hàng, đem quân theo mệnh, vì họ hiểu rõ việc thành hay bại đều có mệnh trời nên không dám trái. Bọn các ngươi nếu biết trên xét thời trời, dưới suy việc người thì có thể giữ được vị lộc (vị trí và bổng lộc) đến vô cùng, khỏi để nhân dân một thành bị chém giết; lũ các ngươi được là người trí thức mà ta cũng không mất tiếng là một tướng có nhân nghĩa. Nếu mà cứ mê muội không hiểu biết gì, thì đến ngày thành bị hạ, ngọc đá không phân biệt, không phải là ta làm cho bạo ngược bừa bãi, mà là tự lũ các người làm ra tội nghiệt đó thôi. Đó thực là lúc còn mất nguy cấp đấy, nên tính cho kĩ, chớ để hối về sau. Thư nói không hết lời.

(Trích: Thư dụ hàng các tướng sĩ trong thành Xương Giang, Nguyễn Trãi, in trong Nguyễn Trãi toàn tập, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội)

Câu 1

Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của văn bản Thư dụ hàng các tướng sĩ trong thành Xương Giang?

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về các phương thức biểu đạt

- Xác định mục đích chính của văn bản

Lời giải chi tiết

Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Giải thích: Văn bản sử dụng hệ thống lí lẽ và dẫn chứng nhằm thuyết phục các tướng sĩ trong thành Xương Giang nhận ra tình thế, từ đó đầu hàng để tránh tổn thất. Vì vậy phương thức biểu đạt chủ yếu là nghị luận.

Câu 2

Nêu luận đề của văn bản Thư dụ hàng các tướng sĩ trong thành Xương Giang?

Xem lời giải

Câu 3

Văn bản Thư dụ hàng các tướng sĩ trong thành Xương Giang có thể được chia làm mấy phần? Nêu nội dung chính của từng phần?

Xem lời giải

Câu 4

Phân tích sức thuyết phục của nghệ thuật lập luận được thể hiện ở văn bản Thư dụ hàng các tướng sĩ trong thành Xương Giang?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Phân tích các yếu tố lập luận: lí lẽ, dẫn chứng, so sánh, thái độ.

- Chỉ ra tác dụng thuyết phục.

Lời giải chi tiết

Nghệ thuật lập luận trong văn bản có sức thuyết phục cao thể hiện ở các điểm sau:

- Lập luận dựa trên tư tưởng nhân nghĩa: Tác giả khẳng định mục đích chiến đấu của nghĩa quân là vì dân, vì chính nghĩa, “đánh thành lấy đất không giết một người”.

- Phân tích rõ tương quan lực lượng

+ Tác giả dùng những hình ảnh so sánh cụ thể:

→ Cho thấy sự chênh lệch lực lượng quá lớn, khẳng định đối phương không thể chống lại.

- Kết hợp lí lẽ với dẫn chứng thực tế: Dẫn chứng các thành Tân Bình, Nghệ An, Thuận Hóa… đã đầu hàng. → Tăng tính thực tế và xác thực cho lập luận.

- Lời lẽ vừa mềm mỏng vừa kiên quyết

+ Mềm mỏng: khuyên nhủ, mở đường sống.

+ Kiên quyết: cảnh báo hậu quả nếu ngoan cố.

→ Cách lập luận này khiến đối phương khó có thể bác bỏ.

Câu 5

Từ đoạn trích “Thư dụ hàng các tướng sĩ trong thành Xương Giang” (Nguyễn Trãi), anh/chị hãy trình bày cảm nhận về tư tưởng nhân nghĩa và trí tuệ của một vị tướng mà Nguyễn Trãi thể hiện trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Nêu cảm nhận về tư tưởng nhân nghĩa và trí tuệ của người tướng.

- Phân tích qua lời lẽ, lập luận, mục đích chiến đấu.

Lời giải chi tiết

Đoạn văn tham khảo:

Qua đoạn trích Thư dụ hàng các tướng sĩ trong thành Xương Giang, Nguyễn Trãi đã thể hiện rõ tư tưởng nhân nghĩa và trí tuệ của một vị tướng lãnh đạo nghĩa quân. Trước hết, đó là tư tưởng nhân nghĩa sâu sắc: ông chủ trương đánh giặc để cứu dân, “đánh thành lấy đất không giết một người”, luôn coi sinh mạng con người là điều hệ trọng. Bên cạnh đó, vị tướng còn thể hiện trí tuệ và tầm nhìn chiến lược khi phân tích rõ thời thế, tương quan lực lượng, chỉ ra sự thất bại tất yếu của đối phương nếu cố chống cự. Ông khéo léo kết hợp lí lẽ, dẫn chứng và những lời khuyên nhủ chân thành để thuyết phục đối phương đầu hàng, tránh cảnh binh đao và thương vong. Qua đó, hình ảnh người tướng hiện lên không chỉ tài giỏi về quân sự mà còn cao cả về đạo lí, luôn đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết.