Đọc hiểu Thầy (Hoàng Hải Lâm) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

THẦY

(Hoàng Hải Lâm)

         (Lược phần đầu: Nhân vật tôi là một cô giáo công tác ở miền núi. Trong chuyến xe về thành phố nhân dịp cuối tuần, nhân vật tôi ngồi cạnh một cụ già. Cụ già đã kể cho nhân vật tôi nghe cuộc đời nay đây mai đó của mình củng hồi ức đầy day dứt về người thầy giáo cũ. Nhân vật tôi cũng kể lại câu chuyện về cuộc đời của bố cô, vốn cũng là một thầy giáo cho ông cụ nghe.)

- Hồi còn là thầy giáo làng, bố tôi đã thoát chết trong cơn hỏa hoạn. Hơn hai mươi tuổi, bố tôi ra trường, nhận công tác ở vùng nông thôn hẻo lánh. Trường lợp lá, phụ huynh học sinh mòn mỏi nhìn thầy vì có nhiều giáo viên tới vài bữa rồi cũng ra đi. Ở đây thiếu thốn đủ bề, làng nghèo thành ra chi cũng thiếu. Họ nhìn ông giáo trẻ với lý tưởng như khúc nhạc dạo đầu, rồi sau đó sẽ là câu chuyện buồn, vì sớm mai người ta thức dậy bảo con thôi đừng đi học nữa, thầy bỏ trường rồi. Nhưng bố tôi ở lại, ở đến khi mái lá mục nát người dân lợp mái khác vẫn còn ở. Vào một ngày gần hè, mái lá cháy rừng rực, bố tôi đạp được cửa để thoát thân nhưng người bị bỏng nặng. Bố đứng nhìn, làng xóm chạy đến nhưng tất cả chỉ còn một đống tro, mấy khúc gỗ cháy nốt rồi nằm im lìm. Người ta xôn xao có người đốt nhưng bố tôi gạt đi, bố bảo bố hút thuốc quên dụi tàn...

- Ừ đúng rồi... - ông cụ buột miệng.

- Cụ biết bố tôi? - tôi trố mắt ngạc nhiên, ông cụ không đáp, chỉ lặng im rồi tiếp câu chuyện của mình.

- Tôi học xong tiểu học, bôn ba một số nơi, có thời gian ba năm tôi dạy xóa mù ở vùng bản, rồi lại bôn ba. Công việc tôi làm nhiều nhất là lái xe, chỉ có lái xe mới tiêu tốn thời gian và đi được những nơi khác nhau. Tôi không đam mê du lịch, chỉ thích mấy thứ khác nhau...

Ông cụ xuống cùng tôi ở nhà hát chứ không dừng ở ngã tư, ông đứng trước bố tôi với vẻ mặt rất tội nghiệp. Bố tôi nhận ra người học trò cũ bèn ôm lấy thật chặt, nước mắt hai người nhòe ra. Tôi đứng lặng im và không kìm được. Thầy trò nhưng họ già gần ngang nhau. Trong lúc đó tôi có thể mường tượng được khá nhiều về họ và lắp ghép các chi tiết với nhau thành câu chuyện. Tôi thấy lòng mình khá thảnh thơi, dù có hoặc không có lỗi lầm thì bao nhiêu năm xa cách, người học trò già đã tìm đến thầy giáo cũ thì ngoài tình yêu ra không còn gì cản ngăn được họ. Tôi vội vã pha trà rồi lui về phía sau, để không gian cho họ. Từ phòng sách, tôi nghe giọng của bố tôi chậm rãi.

- Thầy khá mệt, nhất là lúc thời tiết vào mùa đông...

- Em có quá nhiều thời gian để suy nghĩ về một vấn đề...

Câu chuyện của họ chẳng ăn nhập vào nhau. Bố tôi tuyệt nhiên không hỏi gì về người học trò cũ, chỉ nói về mình. Người học trò cũ cũng chỉ xoay quanh những điều mà ông ta cảm thấy hối lỗi. Tôi lại giả định cho một chi tiết, chính ông ta là người đã phóng hỏa đốt mái nhà lợp lá. Nhưng còn động cơ? Tôi không hiểu được. Bố tôi chưa hề nói về uẩn khúc nào đó của học trò. Tôi lặng lẽ, chờ một kết thúc của câu chuyện này.

- Sao em tìm được thầy? - Bố tôi hỏi.

- Cô gái rất giống thầy ạ.

Hồi từ làng trở về thầy cưới vợ, cô sinh con rồi mất.

- Mái nhà, hôm đó em nướng khoai, đói và buồn ngủ nên em ngủ quên, lúc thức dậy thì nhà cháy to rồi thầy ạ.

- Vì thế nên em bỏ làng đi?

- Vâng, em cứ nghĩ thầy đã chết ở trong đó. Phên tạm, sao thầy không ra ngoài, để khi bỏng người nhiều đến vậy?

- Thầy tưởng em còn ở bên trong nên thầy tìm...

             Ông cụ bưng mặt khóc hu hu, bố tôi đi rất chậm đến ngồi kế bên vỗ lên vai học trò:

- Chuyện gì cũng có cách giải quyết cả, thầy biết em bị ám ảnh với nó. Khi người ta có lỗi, nhất là lỗi lầm thời trẻ nó dễ ám ảnh mình. Sự ám ảnh chẳng phải là điều xấu xa, vì nó cho thấy con người còn lương tri. Bao nhiêu năm em ám ảnh, cũng là bấy nhiêu năm em đi tìm lương tri của mình đấy. Bố tôi nói chậm rãi. Ông cụ chua xót khi lần đầu tiên nhìn những vết bỏng trên người bố tôi.              

(Trích Truyện ngắn đặc sắc 2024, NXB Văn học, 2024, tr172-180)