Đọc hiểu Từ đôi gánh mẹ (Nguyễn Doãn Việt) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Con tạc nỗi nhớ thương qua hình dáng mẹ Đôi gánh chênh vênh chợ sớm đồng chiều Trên hai đầu trĩu oằn đôi gánh ấy

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

TỪ ĐÔI GÁNH MẸ

Con tạc nỗi nhớ thương qua hình dáng mẹ

Đôi gánh chênh vênh chợ sớm đồng chiều

Trên hai đầu trĩu oằn đôi gánh ấy

Giữa con đường bóng mẹ liêu xiêu.

 

​Đôi gánh ấy có sắn khoai tần tảo

Có rạ rơm tấm bánh đồng quà

Có một nắng hai sương và bốn mùa cay cực

Vai vẹt mòn (2) ruộng cạn đồng xa.

 

​Đôi gánh mẹ gánh hai đầu no đói

Hai phía nhớ thương đằng đẵng tấm thân gầy

Phía cha biệt tháng ngày chiến trận

Phía con còn đỏ hỏn bế trên tay.

 

​Mẹ gánh cả thời gian dầu dãi

Đòn gánh tre chín rạn áo nâu non

Cho con biết hai đầu đôi gánh ấy

Có gừng cay muối mặn đã từng.

 

​Con lớn lên từ đôi gánh mẹ

Đầu áo đầu cơm, nhân thế lẽ đời

Và con biết tự hai đầu gánh ấy

Cuộc đời này nặng nhẹ mẹ ơi.

Đôi gánh ấy tạc vào con dáng mẹ

Dáng cội nguồn

đôi gánh mẹ

rưng rưng.

​(Nguyễn Doãn Việt, Báo Văn nghệ số 43, ngày 25/10/2025)

* Chú thích:

(1) Đôi gánh: Đôi quang gánh, một vật dụng truyền thống của người Việt Nam, gồm một thanh tre dài (đòn gánh) có mẫu ở hai đầu dùng để gánh bằng cách treo vật nặng vào hai đầu và gánh trên vai.

(2) Vai vẹt mòn: Vai bị mòn và vẹt hẳn đi do cọ xát. Ở đây có thể hiểu là những vết lõm hẳn sâu trên vai.

Câu 1

Xác định chủ thể trữ tình trong bài thơ trên.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc kĩ bài thơ.

- Vận dụng kiến thức về chủ thể trữ tình.

Lời giải chi tiết

Chủ thể trữ tình trong bài thơ là: Người con (xưng "con", bày tỏ nỗi nhớ thương và sự thấu hiểu công ơn của "mẹ").

Giải thích:

- Chủ thể trữ tình là chủ thể phát ngôn, thường là tác giả hoặc người đại diện cho quan điểm thẩm mĩ và tư tưởng thời đại về một vấn đề nào đó trong cuộc sống; đây là con người cảm xúc, suy tư trong tác phẩm nhưng không nên đồng nhất đơn giản giữa chủ thể trữ tình với tác giả.

Câu 2

Tìm và giải thích nghĩa của hai từ láy chỉ người mẹ trong hai khổ thơ đầu.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc kĩ văn bản.

- Xác định các từ láy có trong hai khổ thơ đầu và nêu ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

- Hai từ láy chỉ người mẹ trong hai khổ thơ đầu: chênh vênh và liêu xiêu.

- Giải nghĩa:

+ Chênh vênh: Trạng thái mất thăng bằng, chòng chành. Từ láy này gợi tả dáng vẻ khó nhọc, nhọc nhằn của mẹ khi gánh hàng nặng trên vai giữa những bước đi không vững.

+ Liêu xiêu: Dáng vẻ xiên vẹo, nghiêng ngả, không vững chãi. Từ láy khắc họa hình ảnh tấm thân gầy guộc, mệt mỏi của người mẹ đang đổ bóng dài trên con đường vắng.

Câu 3

Nêu tác dụng của phép tu từ đối qua hai dòng thơ:

​Phía cha biệt tháng ngày chiến trận

Phía con còn đỏ hỏn bế trên tay.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Chỉ ra biện pháp tu từ đối.

- Nêu hiệu quả nghệ thuật.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ đối trong hai dòng thơ là: Phía cha – phía con, biệt tháng ngày chiến trận – đỏ hỏn bế trên tay.

- Biện pháp tu từ có tác dụng nhấn mạnh thêm nỗi đau về sự chia ly của những người thân trong gia đình do chiến tranh gây ra. Thêm vào đó tạo sự nhịp nhàng, tăng sức gợi hình cho các dòng thơ.

Câu 4

Trình bày cách hiểu của mình về ý nghĩa tác giả sử dụng hai thành ngữ một nắng hai sương và gừng cay muối mặn trong khổ thơ 2, 4.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc kĩ câu thơ.

- Giải thích ý nghĩa hình ảnh, từ ngữ trong ngữ cảnh.

Lời giải chi tiết

- Ý nghĩa việc sử dụng thành ngữ:

+ Một nắng hai sương: Chỉ sự vất vả, dãi dầu mưa nắng, làm lụng cực nhọc suốt ngày.

+ Gừng cay muối mặn: Tượng trưng cho sự gian truân, đắng cay, nhọc nhằn và những thử thách khắc nghiệt của cuộc đời.

- Nhấn mạnh cuộc đời lam lũ, nhiều nhọc nhằn, đắng cay nhưng cũng đầy ắp tình nghĩa và đức hy sinh cao cả của người mẹ. Đồng thời, qua đó thể hiện sự thấu hiểu, xót xa và lòng biết ơn sâu sắc của người con đối với đấng sinh thành.

Câu 5

Chỉ ra sự tương đồng trong cách thể hiện nội dung của hai tác giả qua hai ngữ liệu sau:

​- Đôi gánh ấy tạc vào con dáng mẹ

Dáng cội nguồn

đôi gánh mẹ

rưng rưng.

(Trích Từ đôi gánh mẹ, Nguyễn Doãn Việt)

​- Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con

(Trích Con cò, Chế Lan Viên)

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung văn bản.

- Trình bày quan điểm cá nhân để so sánh 2 văn bản hợp lí, rõ ràng.

Lời giải chi tiết

- Sự tương đồng về nội dung: Cả hai đoạn thơ đều ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt và sự hy sinh, dõi theo suốt đời của mẹ dành cho con.

- Nếu Nguyễn Doãn Việt xem đôi gánh của mẹ là "dáng cội nguồn" tạc vào tâm trí con, thì Chế Lan Viên khẳng định tình mẹ là điểm tựa vĩnh cửu đi theo con suốt dọc dài đường đời ("Đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con").

- Cả hai đoạn đều là lời tri ân, sự ghi nhớ công ơn và tình cảm yêu thương, kính trọng vô bờ bến mà những người con dành cho mẹ của mình.

 

 

Group 2K8 ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close